Blog Firmy POZENA: zapraszamy do fascynującego świata języków!

Czym różni się tłumaczenie przysięgłe od zwykłego?

Autor: Zespół POZENA | 26 listopada 2024 23:13:03 Z

Różnica polega na tym, że w tłumaczeniu przysięgłym, zwanym też poświadczonym lub uwierzytelnionym, tłumacz przysięgły stwierdza, że przekład odpowiada dokumentowi, i opatruje go podpisem kwalifikowanym albo pieczęcią. Tłumaczenie zwykłe takiego potwierdzenia nie ma, więc nie nadaje się do formalnych spraw w urzędach, za to wystarcza w materiałach firmowych, na stronach internetowych i w instrukcjach. W POZENA tłumaczenie przysięgłe ma domyślnie postać pliku .pdf z kwalifikowanym podpisem elektronicznym tłumacza.

Czy tłumaczenie uwierzytelnione to tłumaczenie przysięgłe?

Tak. W praktyce nazwy „tłumaczenie przysięgłe”, „tłumaczenie poświadczone” i „tłumaczenie uwierzytelnione” oznaczają ten sam rodzaj przekładu. Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego posługuje się słowem „poświadczanie”: według art. 13 pkt 1 tłumacz przysięgły może sporządzać i poświadczać tłumaczenia z języka obcego na polski oraz z polskiego na język obcy.

Po zdaniu egzaminu osoba składa ślubowanie, a Minister Sprawiedliwości wpisuje ją z urzędu na swoją listę tłumaczy przysięgłych; dopiero od tej chwili ma prawo wykonywać zawód. Uprawnienia zawodowe nabywa się po zdaniu egzaminu (art. 5 ust. 1), a prawo wykonywania zawodu, w tym poświadczania przekładów, dopiero po ślubowaniu i wpisie na listę (art. 6 ust. 1 i art. 13 pkt 1).

Słowo „uwierzytelnione” pojawia się we wzorze, który Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało 13 października 2016 r. jako propozycję Państwowej Komisji Egzaminacyjnej, skierowaną do przyszłych tłumaczy przysięgłych. Według tego wzoru przekład zaczyna się wzmianką „Tłumaczenie poświadczone [lub tłumaczenie uwierzytelnione]” z podaniem języka, z którego tłumaczono.

W POZENA te nazwy znaczą to samo: tłumaczenie przysięgłe jest zarazem poświadczonym i uwierzytelnionym, a formalnie nazywa się je tłumaczeniem poświadczonym. Uwierzytelnienie przekładu i jego poświadczenie oznaczają więc to samo, a przy zamówieniu można posłużyć się każdą z trzech nazw.

Tłumaczenie przysięgłe a zwykłe: podstawowe różnice

Pierwsza różnica dotyczy samego potwierdzenia. Przekład przysięgły poświadcza tłumacz przysięgły, natomiast tłumaczenie zwykłe nie ma ani pieczęci, ani podpisu tłumacza przysięgłego.

Druga różnica to forma potwierdzenia. Wersję elektroniczną tłumacz poświadcza, zgodnie z art. 18 ust. 1a, „za pomocą kwalifikowanego podpisu elektronicznego”. Przekład papierowy opatruje pieczęcią, na której widnieją imię i nazwisko tłumacza, język uprawnień oraz pozycja na liście tłumaczy przysięgłych (art. 18 ust. 1).

Trzecia różnica to zastosowanie. Tłumaczenie zwykłe nie nadaje się do załatwiania formalnych spraw w urzędach, a przysięgłe służy właśnie do takich spraw. Nie oznacza to, że przysięgłe jest lepsze: nie jest ono ani lepsze, ani gorsze od profesjonalnego tłumaczenia zwykłego.

Tłumacz przysięgły podlega też ustawowym obowiązkom. Zadania wykonuje, zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1, „ze szczególną starannością i bezstronnością”, a to, czego dowiedział się przy tłumaczeniu, pozostaje objęte tajemnicą (art. 14 ust. 1 pkt 2).

Tłumaczenie przysięgłe i zwykłe w skrócie
CechaPrzysięgłe (poświadczone)Zwykłe
Kto poświadczaTłumacz przysięgły z listy Ministra SprawiedliwościNikt nie poświadcza
PotwierdzeniePodpis kwalifikowany albo pieczęćBrak pieczęci i podpisu
ZastosowanieFormalne sprawy w urzędachStrony internetowe, instrukcje obsługi, materiały reklamowe

Jak wygląda tłumaczenie poświadczone: ustawa i wzór

Po odebraniu przekładu można szybko sprawdzić, czy spełnia on wymogi poświadczenia. Warto jednak odróżnić to, czego wymaga ustawa, od tego, co dodaje wzór zaproponowany kandydatom na tłumaczy.

Czego wymaga ustawa

Z art. 18 ustawy wynika, że w poświadczonym przekładzie znajdują się następujące elementy:

  • numer pozycji, pod którą tłumacz wpisał przekład do swojego repertorium;
  • adnotacja o podstawie przekładu: oryginał, wcześniejszy przekład albo odpis;
  • gdy podstawą jest wcześniejszy przekład albo odpis, także wzmianka o tym, czy ktoś go poświadczył i kto to zrobił;
  • w wersji cyfrowej podpis kwalifikowany, a na papierze pieczęć tłumacza.

Co zwykle dodaje wzór Komisji

W tym wzorze przekład otwiera adnotacja o języku źródłowym, a pod całym tekstem stoi formuła poświadczająca. Pod nią tłumacz składa podpis i przybija okrągłą pieczęć. W przykładowej formule tłumacz pisze w pierwszej osobie, że poświadcza zgodność przekładu z dokumentem źródłowym, i wymienia rodzaj tego dokumentu.

Wzór Komisji zawiera następujące elementy:

  • na początku adnotacja o języku źródłowym;
  • formuła, w której tłumacz potwierdza, że przekład odpowiada dokumentowi źródłowemu, przedstawia się jako tłumacz przysięgły danego języka i podaje swój numer TP z ministerialnej listy tłumaczy;
  • numer, pod którym przekład zapisano w repertorium;
  • miejsce i data wykonania przekładu;
  • na końcu podpis tłumacza i okrągła pieczęć.

Brzmienie i usytuowanie formuły, informacja o języku źródłowym, miejsce i data pochodzą ze wzoru Komisji, który jest propozycją dla kandydatów na tłumaczy, więc inny ich układ nie musi oznaczać błędu. Samo poświadczenie, podpis kwalifikowany albo pieczęć, numer w repertorium i stwierdzenie dotyczące źródła tłumaczenia wynikają natomiast z ustawy (art. 18). Jeśli w przekładzie brakuje numeru z repertorium albo informacji o źródle, warto wyjaśnić to z tłumaczem jeszcze przed złożeniem dokumentu.

Z oryginału, z kopii czy ze skanu: co stwierdza tłumacz

Poświadczony przekład zawsze wskazuje, na jakim dokumencie oparł się tłumacz. Według art. 18 ust. 2 tłumacz stwierdza na przekładzie, czy podstawą przekładu był oryginał, tłumaczenie czy odpis. Dla odbiorcy to konkretna informacja o podstawie przekładu.

Wzór Komisji idzie o krok dalej. Poza oryginałem wzór dopuszcza kopię, skan, wydruk komputerowy, faks, tekst niesygnowany oraz dokument elektroniczny jako podstawę przekładu, z którą tłumacz stwierdza zgodność. Gdy dokument źródłowy istnieje tylko jako skan, tłumacz według wzoru stwierdza zgodność właśnie ze skanem, a nie z oryginałem.

Warto sprawdzić u odbiorcy dokumentu, czy przyjmie przekład sporządzony z kopii lub ze skanu, i zrobić to jeszcze przed zleceniem, a nie po odebraniu przekładu.

Kiedy wystarczy tłumaczenie zwykłe

Tłumaczenie zwykłe jest odpowiednie wszędzie tam, gdzie nikt nie wymaga poświadczenia tłumacza przysięgłego. W ofercie biura tłumaczeń POZENA, wśród tłumaczeń pisemnych zwykłych, są między innymi materiały reklamowe, strony internetowe i instrukcje obsługi. Tłumaczenie ustne, na przykład podczas spotkania z kontrahentem, jest odrębną usługą; tłumacz przysięgły jest uprawniony także do tłumaczenia ustnego (art. 13 pkt 3 ustawy).

Zwykłe tłumaczenie nie oznacza jednej jakości. POZENA wykonuje je w kilku odmianach, które różnią się ceną, przeznaczeniem, wymaganiami jakościowymi i terminem realizacji. Wybór zależy od tego, do czego tekst posłuży.

Zwykłe tłumaczenie wystarczy przede wszystkim wtedy, gdy tekst służy firmie, a nie urzędowi:

  • strony internetowe i materiały reklamowe;
  • instrukcje obsługi;
  • raporty i prezentacje;
  • umowy i inne dokumenty analizowane wewnętrznie, które nie trafiają do urzędu.

Dla dokumentów w języku angielskim obowiązuje ta sama zasada co dla każdego innego języka: o wyborze decyduje odbiorca dokumentu, nie język. Zwykłe tłumaczenie na angielski wystarczy w korespondencji z kontrahentem, na stronie internetowej czy w materiałach handlowych, ale nie zastąpi poświadczonego przekładu, jeśli urząd go wymaga. Poświadczenie przekładu z angielskiego wykonuje tłumacz przysięgły języka angielskiego, a jego pieczęć wskazuje język, w zakresie którego ma uprawnienia (art. 18 ust. 1).

Kiedy trzeba zamówić tłumaczenie przysięgłe (poświadczone)?

Tłumaczenie przysięgłe zamawia się wtedy, gdy urząd lub przepis wymaga poświadczenia, dlatego pierwszym krokiem powinno być sprawdzenie wymagań odbiorcy dokumentu. POZENA tłumaczy przysięgle dokumenty każdego rodzaju, a poniższe przykłady są tylko wskazówką:

  • akty stanu cywilnego;
  • umowy notarialne;
  • zaświadczenia urzędowe i dokumenty tożsamości;
  • sprawozdania finansowe, statuty firm i certyfikaty rejestracyjne;
  • dyplomy, świadectwa szkolne i certyfikaty kwalifikacji zawodowych.

Przed zleceniem warto ustalić kilka spraw, bo od nich zależy właściwy wariant tłumaczenia:

  1. czy odbiorca wymaga tłumaczenia przysięgłego, czy wystarczy zwykłe;
  2. czy oprócz pliku z podpisem elektronicznym tłumacza potrzebna jest także wersja papierowa;
  3. czy dokument źródłowy jest oryginałem, kopią czy odpisem;
  4. w którym kierunku tłumaczymy, z języka polskiego na obcy czy odwrotnie.

Dla jednej umowy czasem trzeba więc przygotować tłumaczenie w dwóch wariantach: zwykłym do wewnętrznej analizy i przysięgłym do złożenia w urzędzie.

Tłumacz przysięgły opisuje także pieczęcie, podpisy i inne oznaczenia widoczne na dokumencie, dlatego do wyceny warto przesłać skan całego dokumentu.

Plik z podpisem elektronicznym, papier na życzenie

Ustawa przewiduje dwa sposoby potwierdzenia: podpis kwalifikowany w pliku i pieczęć na dokumencie papierowym (art. 18). W POZENA tłumaczenie przysięgłe domyślnie otrzymuje formę elektroniczną: jest to plik .pdf, który tłumacz przysięgły opatruje podpisem kwalifikowanym. Wersja papierowa jest opcjonalnym dodatkiem, dostarczanym w ciągu około 2 do 3 dni.

Plik z podpisem kwalifikowanym dobrze sprawdza się w cyfrowym obiegu dokumentów. Wersję papierową można otrzymać kurierem, w paczkomacie albo osobiście w dostępnych miastach.

Obie formy mają tę samą wagę, ale nie zastępują się nawzajem. Wersja elektroniczna zachowuje ważność tylko jako podpisany plik, a jej wydruk nie jest tłumaczeniem przysięgłym. Podobnie ani skan, ani zdjęcie wersji papierowej nie zastępuje tłumaczenia przysięgłego.

Warto też zawczasu upewnić się, czy urząd docelowy przyjmie plik podpisany elektronicznie przez tłumacza. Jeśli nie ma pewności, do pliku można zamówić także wersję papierową albo ustalić z urzędem formę dokumentu.

Najczęstsze pytania o tłumaczenie przysięgłe i zwykłe

Czy do urzędu wystarczy zwykłe tłumaczenie?

Nie, jeśli urząd wymaga poświadczenia. Zwykłe tłumaczenie nie ma pieczęci ani podpisu tłumacza przysięgłego, więc w takiej sprawie nie wystarczy, bez względu na język. Wymagania konkretnego urzędu najlepiej potwierdzić przed zleceniem.

Czy każdy tłumacz może poświadczyć tłumaczenie?

Nie. Poświadczanie przekładów jest uprawnieniem tłumacza przysięgłego, czyli osoby, która po ślubowaniu figuruje na ministerialnej liście tłumaczy przysięgłych (art. 6 ust. 2). Plik tłumacz opatruje swoim podpisem kwalifikowanym, a dokument papierowy pieczęcią (art. 18). Staranne tłumaczenie zwykłe nie staje się więc poświadczone samo z siebie, ale tłumacz przysięgły może zweryfikować i poświadczyć przekład cudzego autorstwa, o ile dotyczy on języka objętego jego uprawnieniami (art. 13 pkt 1).

Jak wygląda cyfrowe tłumaczenie przysięgłe?

Plik z przekładem tłumacz poświadcza własnym podpisem kwalifikowanym. W POZENA cyfrowe tłumaczenie przysięgłe ma postać pliku .pdf, który tłumacz przysięgły opatruje takim podpisem, i jest to forma domyślna. Adresatowi przekazuje się sam plik, ponieważ jego wydruk nie zastępuje tłumaczenia przysięgłego.

Czy do tłumaczenia potrzebne jest dodatkowe poświadczenie?

Przed zleceniem warto zapytać instytucję, do której trafi dokument, jakiej formy dokumentu oczekuje.

Od czego zależy cena tłumaczenia przysięgłego?

Cena zależy głównie od obszerności tekstu źródłowego, a wpływ na nią mają także wybrany typ tłumaczenia i opcje usługi. Wycenę przygotowujemy po wysłaniu zapytania.

Tłumaczenie przysięgłe przygotujemy jako plik .pdf z kwalifikowanym podpisem elektronicznym tłumacza, a na życzenie także w wersji papierowej. Wystarczy opisać dokument w formularzu, a my przygotujemy wycenę: tłumaczenia przysięgłe w POZENA.